kapangyarian

08/06/2017

timauang paniulat

 

kapangyarian
hondrade catacutan

sapin@siwalangsinukuan

lagalag ya diwa ing aingkuwentrung tau kabang lalakad ka king dalan. asneng kamwa, makamalmal ya labi at pakikwanan na kang panasakitan. kininwa yang batu. mipmung panupaya, ali me binuldan. kininwa yang patpat, maratna me mung penlewan. ay, madyikeru ya kanu ing tau! kukumpas no reng adwa nang gamat, gawan na ka kanung ipas. o kaya dagis. o pusa. o kutu.

malumbe; magmalun@siwalangsinukuan

mipatiman ka. ay, ali na yata balu ning tau ing sasalikut mung galing. sige, pota, kauli, mumuna mung gawan, lukluk ka king arap ning makinilya. sumulat ka. ing taung aingkuwentru ing gawan mung tema. at bitbit ang daralang lunus, pakikwanan mung mibayu ing daranasan nang kabilyan.

samantala, lalakad, ginawuk ka pa mung pera king bulsa. mipmung panupaya, binye me king aingkuwentrung tau.

ikit me, nanu pa ta — ing kapupurmeruan nang timan ….

 


 

Advertisements

caluguran

08/06/2017

timauang paniulat

 

caluguran
hondrade catacutan

ligaia ning lugud©siwalangsinukuan

Caluguran neng Tatang ing gabun. Malugud ia mu namang maquipagcaluguran i Tatang. At nung ibili me quing cabiliang papamilinan me i Tatang libutad ning pamicaluguran (alimbaua mo quing damonius a Tancu) at ning gabun — alang salang iampang ne ing pacamalan nang gabun ban e dumanup ing pacamalan nang caluguran.

Nga nang maralas sabian Tatang: “Luguran mo reng quecang caluguran. Ila ring sumaup quing quecang casaquitan ban cang cumabie.” Ali tutu. Ali pilming tutu!

anac; caianacan©siwalangsinukuan

Babang lucsa nang Tatang nguening caaldoan a ini. Pabanua na pala ing milabas, quing libutad ning linang a peparam na ban e rumanup, canu, ing caiang damonius a caluguran, quinasat ia i Tatang at meangu bie. Pemaniucaran neng pataram quing catauan Tancu at caibat tinacas ia. At angga man ngening aldong ini, alang balita — quing acalitan nang pacamalan.

 


 

 


pat bonton

06/06/2017

timauang paniulat

 

pat bonton
hondrade catacutan

munag taimic@siwalangsinukuan

Mangulila cu cang Pat Bonton. Disipulus que. Asneng sutil oneng masicap magaral a anac. Magpabulan neng ali lulub quing escuela. Balita cu, meospital ia. Quing sabi, uli na ning saquit a ulser. Caia pala ing laue cu, mangaiaiat ing anac. At iniang mapilan a aldo baiu ia mesugud quing ospital, megui iang ali palabulad at pilmi neng apisan ing caiang atian.

Cuentu ning maindredus a ima na casiping dang bale ri Pat Bonton, na ing anac disipulus que mu naman, matipid la casi canu quing pamangan reng pamilya nang Pat. Sucat ing metung a catamtaman mung dagul a bangus, apaparas reng paruminggu quing cabilangang limang cataung pamilia. Macananu ing gagauan ra? Purmeru, iderang re pa

mimisip, manguibalac©siwalangsinukuan

canu ing bangus. Metung a tacal a nasi quing tatang, metung a tacal a nasi quing ima, metung a tacal a nasi quing coia, metung a tacal a nasi quing ati at metung a tacal a nasi quing anac a Pat. Ulam ing niningnang a bangus oneng ere galauan. Macatali at macasabit quing dulang. Pamauan re cabang susubu. Ita, ing bau ning ulam, ing carelang pinacaulam. Macanita mu naman ing gauan ra quing susunud a oras a pamamangan. Pipalipali ra ne mu. Angga na pin quing asasad re ing ulaman ra quilub ning paruminggu. At catataulian, ing capus palad a bangus, ilutu reng maquisabo, ibulug queng gule-gule alimbaua mo, at balamo piesta — canita la pa magpacabsi!

aring bulan@siwalangsinukuan

Isipan que ing anac a Pat Bonton. Casicap pa namang anac. Sagiua pa ing caiang catauan, saguia ing atian — caia siguru quing gagauan rang pamagtipid mipapamilia, ing caiang bituca ing minunang mituran.

Ai, capamo, piquiarian que pa ing lisiun cu. Adua na mung clasi. Caiari, bisa cung bumisita cang Pat quing ospital. Tuqui ca? Sigue! Tara!

 


 

 


indredus

04/06/2017

timauang paniulat

 

indredus
hondrade catacutan

roosterBalita quing barriu, lulura iang daia i Darang Eding. Paiat ne canu, macarate ne, maiana ne catauan at nga ra ring mipag-indredus a macatuang cababainan, manenaia ne mung oras, magpalulut cumbaga’t e lumambat miiangu ne bie.

Ing catubale nang i Bapang Danial, araraus ne ing oras nang balamo ala mu caia ing maliliari quing caiang asaua. Dudulung ia pa mu rin quing taldaua, maquirungut careng umpucan at inuman da reng calalaquian quing barriu (oneng ali ne macaing magpacalasing), at aquicua na pa mu ring mamasadang traisiquel at papanibala na mu quing pangane rang i Lolet a adua na’t metung a banua ing edad at dalaga pa ing pamanicasu quing masaquit a pengari.

tacpan la reng balungus@siwalangsinukuanNanu pa ta, laman de ring mipag-indredus a cababainan i Bapang Danial. Nga ra, ali ne tutung caluguran Bapang Danial i Darang Eding. Na nung tutu iang lulugud i Bapang Danial, dapat neng pagsilbian ing caiang asaua. Na paitugut ia saguli quing caiang gagauan at magmasabal quing caiang asaua. Na patatabtab la batal, nung datang ing panaung acamataian neng Darang Eding i Bapang Danial — manintun iang baiung asaua caracaraca i Bapang Danial anti mong mebulus a toreru quing lalabangan.

Macaw ParrotAli meliari ing pisasabian da reng cababainan quing barriu. Minuna iang meangu bie i Bapang Danial cang Darang Eding. Ali ne apaglabanan Bapang Danial ing daralan caiang calungcutan at depresiun.

Quetang babo nitang impung camatsilis ning tarundun malapit quetang gabun nang pipagobran, iquit re ring caianacang magsidulung i Bapang Danial a macabigti’t macalolo dila at ala nang inaua.



sisilim

03/06/2017

timauang paniulat

sisilim
diosdado pangan macapagal

i

Ing quetuan ya ing sisilim ning bie. Qng sisilim carin mapupupul qng pamigunam ing banga ning lingasngas qng patingapun. Qng sisilim, nungcapilan ing aldo mamamate ya qng cabengian.

aring bulan@siwalangsinukuan

Qng metung a pipagpatinganginan nang jardin ning ciudad mititipun lang sasangap qng mabanglung pangisnaua ning abagat anggang sisilim ding dacal a tau. Maralas e la miquiquilala. Qng ciudad, casiping meng bale e me caquilala .

E pa quinuldas ing sisilim, ynyang ing metung a anting magpatalan a matuang babai qng mabule nang pamaglacad mequisabi yang lucluc qng capitna ning metung a bancung bacal qng jardin nung nu ya macalucluc ing metung a atin nang quetuan a lalaqui . Calucluc na ning menuban a babai ing anac a malating tataid quea milai yang meco mequiagum caring calupa nang anac a mitatagalan qng metung a malating pulaian .

“Ah , ding anac-anac!” nga na ning macalucluc a matuang babai. “Tutu lang mayan a catawan. Canitang cayanacan cu, mayan cu naman a catawan anti ring pacpac ning mariposang alang patugut lilibad caring sampaga ning jardin. Icayu man, ynyang anac cayu,” inarap ne ing calucluca’na qng bancu,” mayan co catawan? Ing cayanacan ya ing cacutud nang maligayang dili ning bie. Qng panaun na ning quetuan anti mo ing quecatamu, ing cayanacan catandanan yang mayubu, panagawla yang masampat qng managuipus a sicanan a casagana ning camata yan. Cabang sasangapan tamu ing canangga ning aplaya, e yu icamua, isalita cu quecayu ing canacung cayanacan?” Tengu ne ing buntuc na ning queang caluclucan.

ii

binibini; lacambini@siwalangsinukuan

“E cu sasawan sasalita quenu man acarungut cu; ya na mung mitagan a mapaling ligaya qng marimla cung quetuan. Anti mo ing bibitasan cung quimtan yu naman — uling ding sabla cacamtan da — milsinta cu. E cu acalinguan ynyang qng metung a jardin a macayaliua canitang queala’nang tau subali quecami misumpanan queng palaguiuan ta yang Claudio, uling nung ing tagana nang laguiu ing gamitan tamu balang ibugtu ra ding labi cu mipacde na qng quetuan.”

“Matali’queng mipalsintang Claudio. Alang oras a e que misusulatanan; alang benging casalan a e que mitipanan miquit qng jardin nung nu minunang mibait ing quequeng sinta durun dungan ding mitutundung batuin ning caniglan ; alang babaing dadalawa’na qng masapsap ming catapatan.”

“Mitipanan queng tumacas qng calabing limang aldo ning Mayo – ing aldo cung quebaitan , qng bulan da ring maracal a ayup, qng bulan na ning pamaniampaga da ring sampaga at dalit, qng bulan nung nu caring sampaga misasapuac ing dacal a capalsintan.”

“Ding matua cu atin lang sariling tanca qng paintungulan cu. Tinatag da cung casal qng metung a masalaping lalaqui; at ing maragul a cayaldaoan caring matua cu at qng lalaquing balamu e matulang maquicasi qng e malsinta quea, mitutuc qng cadua nang pulung aldo ning Mayo. E cu quelingasngas iting ala lang pagsadian da qng aldo mi . . . uling matibe pisum panan ming Claudio, at sicsian mi lang mapawi ring anggang batuin at patugut ing tibuc ding sablang pusu pati ring quecami nung e que tupad qng tuliran na cu qng aldo cung beitan qng cacung cuartong tudturan at tiplad cami cambe ning antabe at mayap a capagnasan ning banglu da ring sampagang carungut mi qng jardin ynyang pisusuluan ming parati ing ligaya ning quequeng pamipalsinta.”

calendario“Dapot ynyang lalapit na ing aldo pitulduanan mi atin cung penibayuan cang Claudio. E na nacu piquiquitan. E na nacu silatanan. Malale mitatarac ya qng pusu cu ing macamate sundang ning salupsupan a y Claudio cacuculangan yang catapatan. Acu ing migayac qng pamanacas mi; aganaca cu qng dacal lang lalaquing tapat qng pamalsinta dapot mangilag qng aldo ning pamia sawa. Pasaquitan que ing pusu cu qng tacut a y Claudio e mamangga qng altar ing pali ning lu gud na cacu; ynya ngening abalita’na na ing tinca da ring matua cung maquicasal qng aliua, uling dapat na nang abalitan, menaquit neng panaun at sancan painggulut cacu at papayapa qng panandam nang mayap ynya mangilag ya cacu. Dapot uling tapat cu quea at angga man qng cacung taimic a burulan, inaru que ing salunan cung pusu qng capaniwalan a mecad ynya macanian ya uling daratang na ing penandit ning pamandayu at ilaut na cami qng salupsupan ding cacung pengari. Ynya menalig cu qng pitulduanan ming aldo o benging pamaniplad.”

“Dinatang ya itang bengi ning calma. Ala ya ing bulan qng banua, uling casapacat mi ya qng quequeng pamipalsinta, e na buring suluan ing pandayu mi magcang maracap cami. Ding mang sampagang Dama de Noche a parating maquiramdam qng quequeng pamisitsitan quinawat dang pepasalingalngalan ing banglu ra magcang ating mawiling macasangap at lumapit, at e mibalayun ing quequeng pamanacas. Dapot ding batuin pesitando la rin qng banua magcang qng dalumdum malili que qng quequeng panlacad. Qng penandit ming pamaglayas, casapacat mi ing mabilug a lelangan, subali ring cacung pengaring matudtud maniaman.”

lungbe; lungcut@siwalangsinukuan

“Dapot y Claudio e dinatang. Mitundu no ring batuin a macatalagang sulu qng dalanan mi, sinilip ne ing bulan qng pisalicuta’na uling ala yang acaquit pupulaing tatacas a mipalsinta, at ding Dama de Noche bignus da na ing banglu uling bengi, dapot y Claudio e pa tinulid qng cacung awang. Qng pusu cu metung yang calubcuban ning pagsalbat a casing dimla ning ambun a metudtud alang ulas a punlas da ring maganacang sampaga. Alang pacsang tataid cacu nune ing maliswas qng lungcut, migpabaldug cu qng cacung awang, linabas caring quiquiac a sampaga, at pepainturu qng bale nang Claudio.”

“Mengising cu. Tindaoa’na cu ning capatad nang dalaga a maquibalu qng quequeng pamipalsinta. Ing salubung na cacu niting capatad na at tutunguen cung capatad na mu rin qng pusu anti yang casing dimla da ring macabingbing cacung lugma. Menic cu. Alayu y Claudio. Atin neng limang aldo meco, ngana ning capatad na, at ala yang licuan a bilin cacung quesumpa nan nang maco qng benging iti.”

“E cu mibalic queta quecami ni metudtud qng bale na; nune tiniplad cung dili cu, e cu balu nung nu painturu. Dacal la ring penandit qng milabas a sinese cu qng isip cu qng canitang bengi a lumayas cami ning mal diling tau qng bie cu; linayas cu pin dapot dilidili cu mu. Nung nu cu munta, e cu balu. Ala cung nasa nune ing milalablab qng isipan cu qng ngening alang salang marapat ing casal mi ning buri da ring matua cu, at pitutulan cu pang cang Claudio. Ynya migla me cung linacad itang bengi ning aldo cung quebaitan, qng pusu cu mabayat yang curus ning dusa, at caring bitis cu tanicala lang bacal ning pagal. Caring lua cung tutulu cabang lalacad cu carin cu alasa ing masacdal a pait ning sinta nung bigu, nung macananu casadsad ing queang ligaya nung mapalad. Dapot busal ning salpac at caplas qng pusu cu cabang tatacasan ing lugal cung queragulan at carinan ning mayumu cung diling ligaya, tintu cu qng quiquiac cung casalpantayanan qng pigtacsila’na cu mang Claudio caluguran quia rin at yang pilit panintunan cu, at nung e cu ne aquit pa, e cu naman alasa pa nung nanu ing ligaya.”

gagaga; quiquiac@siwalangsinukuan

“Macuyad nya mu ing cataid ning salita ning bie cu ibat caring banuang linabas a catuqui na. Acasalan cu ing pamaglacad cu qng casiping a balen: mequitudtud cu itang abac qng metung a bale ring aduang matuang miyasawang e cu caquilala; at itang gatpanapun linuslus cu qng ciudad uling carin ne tuturu ning pusu cung minta ya y Claudio. Queti cu menatiling menintunan at mengabiayan; e ra na cu iquit ding matua cu; dapot e cu nya naman iquit y Claudio, bista man ala queng patugut a panintunan at paquibaluan angga ngeni. Mecad mequiasawa ya at atin neng anac a baintau at dalaga ngeni, o atin neng apu, at mecad atiu mangabiayan qng lugal a macalaut queti. Dapot acu e na cu mequiasawa, nune qng pusu cu, at angga qng malubus yang matanggal ing bulung ning bie cu qng malanging sanga ning quetuan, alang larauan a sinup cu qng pusu cu nung e ing cang Claudio.”

iii

mask“Milulupa cata palad,” nga na ning matuang lalaquing mibubuclat a buri qng salitang bisni ning calucluca’na . “Ngening pequiramdaman cu ing bie yu , e yu naman buring damdaman ing bie co?” Dinatang ya ing anac a mepagal mequialung a tataid qng matuang babaing maigit nang walung pulung banua tua. Minimpis la ring taung sasangap qng angina ning aplaya.

“Tara na pu , muli tana,” ngana ning anac. E ne pequiramdaman ning matua ing anac . “Ba’t e ta damdaman ing bie yu?” nga na, ing maina nang gamat pinulis ne qng balamu maquilua nang mata .

iv

“Mamacas mu qng catandanan cu. Anti mo ing sinabi cu mequipalsinta cu mu naman . Pilsintan queng maruruc at banal y Lourdes , e uling masalapi la at metung cung calulu nune uling ing sinta pisugue nong matibe ring pusu mi. Ing daclat ning sinta miglacad maigit anam a pulung banua; dapot asalita cu qng macuyad, pablasang ing capalsintan maralas milupalupa, dacal a calupa qng quecayu. Mipalsinta cami naman qng metung a jardin, menagtal cung dacal a sampaga at binili co qng candunga’na at ilang inulunan cu canitang bengi ynyang misumpanan caming e no sunlag ding batuin capilan man at ala nang tumubung sampaga nune paua na lang sucsuc caring tanaman nung ating painggulut quecami.”

malumbe; magmalun@siwalangsinukuan

“Dapot pepainggulut ya. Ing sinta mecad macanian tagana; maglapo qng catapatan nung susumpa, dapot maina qng catacsilan nung tutupad qng queang pangacu. Anti mo ing asabi cu, masalapi lang sapni at calulu cami; ynya mecad pemialunga’na cu. Anti mo icayu, mitulduanan queng tumacas misan a bengi at ya pa ing tinuldu qng cayaldaoan, at ing caladua cung malugud quea melumud ya qng ligaya; dapot, uling uculan nang maquiasawa, cambe ning taganang caburian da ring queang pengari, qng cayadle nang masalapi, ita palang pengacu na pigaua. Mepuput cu qng casaquitan ynyang aquit que ing laraua’na at ing painturung casal na caring diario; at daramdaman cung ing mabilug a balen a maquibalu qng pamipalsinta mi cailian na cu. Ynya ynyang ume neng sunlag ing aldo ning pamiasawa ra a mibulalag mabilug a balen, ecu na aguiung panayan a isunu nacu qng maina cung capahamacan at meco cung marayu, marayung -marayu, ban e cu na sangapan ing angin nang lasunan ning mipahamac. Pilan banua itang maglitolito cu qng Cabisayan at mipayangga cu Mindanao, darayung pilit qng alino ning mepirait a capalsintan a tuquituqui cacu. Dacal cu aquilalang dalaga; dapot ing leguan da sulu lang duduluc qng sugatan cung catandanan; e cu mewili uling ing pusu cu mengari yang calubcuban, metua cu, migcanlung qng canuan cu ing maputing uban, dapot ing pusu menatili yang matuling qng queang pangabalu at angga ngeni e cu birian ing maquiasawa.”

casulatan@siwalangsinukuan

“Ing sinta mayumu yang diling sancap ning bie aguiang mang maraya qng cabiguan. Ing pait na lalasang mayumu .. Ing catacsilan na magagauang mamu qng malugud a capatawaran . Pigtacsila’na cung Lourdes, dapot nung capilan na cu pigtacsilan carin uari meguing macabayang silab ing pusu cu qng cau na at pacamal quea. E na cu mequiasawa uling pigtacsilan na cu mang Lourdes a mecad ngeni maligayang mangabiayan qng sepupunan ning pibandian cambe ning pinili nang calupa nang masalapi, acu pacamalan quia rin at ing lalaquing tapat qng queang sarili e ya maliaring maquicasi qng aliua nung atin yang e mamamate larauan ning queang sinta qng pusu. Ing penandit cung camatayan e na lambat uling atin na cung walung pulu’t limang banua tua ngeni, ing bucud a macabie timan caring dirimla cung labi qng cacung piburulan ya ing papasican cacu caring dacal a milabas a banua — ing ligayang maliaring quimtan ming Lourdes nung e na cu pigtacsilan.”

v

“Macalunus mu naman ing bie yu anti mo ing cacu,” ngana ning matuang babai cabang qng maina nang ucul ating miguising a caisipan. Ing anac a malati matudtud ya qng candunga’na.

E bubulad ing matuang lalaqui; at anti mo qng calucluca’na, ating pamigunam malalam gagalo quilub nang canuan.

malumbe; migugunam@siwalangsinukuan

“Maco na cu,” ngana ning matuang babai.” Dilidili tana mu. Dapot bayu raco lacuan, yarin itang pibusnian ta la ring quecatang milabas, ipabalu cu na quecayu ing lubus a catutuan at sabian que ing tune nang laguiung Claudio . Ing laguiu na Carlos.”
Minatna ya qng pangaducu na ing gugupung matuang lalaqui at ngana;” Nung macanian ica y Lilia?”

“Carlos!”

“Lilia!”

Lubus nang sisilim. Ing tindag da ring cabaitbait a batuin macacandung qng quiquislap a dagat. Qng maputlang dalumdum ning bayung cabengian, mumuli ya ing metung a macatucud a matuang babai a nandin tatairan nang minta qng jardin – ciudad ning metung a anac; ngeni qng pamanuli na e ne anac ing mamalale nune metung yang matuang lalaqui .

 


 


bayad yang buu

27/03/2017

bayad buu

gamit-gamit©siwalangsinukuan

Ating metung a baintaung malapit na mung mayari keng pagaralan nang kursu, at uling atinan o maki-agyu ya ing karelang pamilya kompyansa yang nanu man ing pamitan nang regalu kang Tata na agyu nang ibie niti kaya. Anya kabud misabi lang mitata sinabi na at pemitan ing buri nang regalu pablasang malyari neng ipagmaragul ning kayang Tata uling
mayari ya keng kursu na bilang “cumlaude”. Ing buri nang regalu metung yang masanting a kotsi a pane nang lalawen neng lalabas ya ketang “car dealer” neng maglakad yang papunta keng koleyung pipagaralan na.

Kabang lalapit ing aldo ning pamagyari na, ing  baintau magumasid ya keng galo nang Tata na at manintun yang sinyalis nung seli na ne ing pamitan nang regalu. Anyang miras ing abak ning kayaldon ning “graduation ceremony” ing Tata inaus ne ing baintau keng silid a nung nukarin ya madalas mamasang libru. Ing Tata ngana, “Buri kung abalu mu ing kaluguran daka at eku balu nung nu anti ing binye mung kuswelu kanaku bilang biasa at mapinu ugaling penganak at uli na niti pagmaragul da ka”. Kaibat nang sinabi iti inabut ne ning Tata king baintau ing masanting a pangabalut a kahun regalu.

Bistaman medyu meyala yang gana ing baintau king tinggap nang regalu, agad neng biklat at mamirapal neng pengisi ing masanting a pangabalut a kahun at ikit na ing laman na metung yang masanting a libru a “leather-bound”. Kabud abitasa na iti, mimua yang sinumbat keng Tata na at nga na, “Keng karakal yu kwalta, libru yamu ing regalu yu kanako?” kaibat piragli neng meko at likwan ne ing regalu.

Milabas ing mapilan banwa, ing baintau meging matagumpe ya keng pamagnegosyo keng

pera; pesus@siwalangsinukuan

marayung lugal. Mikamasanting yang bale, miyaliwang modelung kotsi at masayang pamilya. Bistaman sagana ya keng miyaliwang bage asasali na ning kwalta, balamu atin
pa mu rin kulang keng bie na at e kumpletu ing saya na. Kanyan ne aganaka ing kayang Tata a e na pa ikit pasibayu manibat anyang mayari yang koleyu. Dapot, bayu na pa alingunan ing pamanuli na, tinanggap yang telegramang mamalitang ing Tata na mete ne at kailangan nang muling agad uling pepamana na ngan kaya ing melakwan a pibandian.
macudta; poeta©siwalangsinukuan

Karatang na king bale nang Tata na, lalu yang melungkut uling aganaka na ing tauli rang pisabing mitata e masanting. Milukuban yang lungkut ing pilubluban na kabud aisip na ing gewa nang pamanabug at pamagdabug kang Tata na. Piragli nang pengalkal
ing gamit at miyaliwang papeles nang Tata na ketang silid nang pipamasan at karin ikit ne ing bayung librung kinatmu nang alikabuk a makabili king babo lamesa nung makananu neng likwan kanitang tebugan ne ing Tata na. Kabang kikiak ya, biklat ne ing libru
at memasa ya. Anyang maglipat yang bulung keng pamamasa na, menabu ya ing susi ning kotsi keng sobring makapakat keng tauli nang bulung ning libru. Ing sobri atin yang lagyu ning “car dealer” a nung nukarin ne madalas sisilipan itang pagnasan nang kotsi kanitang bayu ing pamagyari nang koleyu. Ing tatak ning sobring dukanan ning susi makasulat ing
aldo ning kayang pamagyari at ing katayang “paid in full

———
pibulebulayan:
Bilang penganak a maniwalang atin Mayupayang Guinung Miglalang keng sabla, ing kutang kekatamu kapatad… makatapilan ukdu tayang akakalingwan ing Mayupaya uling deng grasyang pangadian tamu Kaya e Na la babie kekatamu keng itsura o pangabalut nung makananu tala buring tanggapan?

 

———
* Iti nang cauatasan minuna iang melimbag queang capasan queang internet a maiaiaus Aguman Ning Amanung Siswan (Anak) quetang banuang 2006. Ini nang timauang paniulat quinudta neng Mar Franco.

———


paninap ning macaguising

26/03/2017

punzalan

Ing tune lugud qñg anac
ing tinape ampon batbat
dapot den atin lang oras
gamitan lang quipnuan iñgat

diua ning taguimpan©siwalangsinukuan

Nandin pa mu pemarug que ing anac cu. Masican, dacal. Cabang babarugan que yutus cu ing tucnang yang quiquiac. Acu ing miliari buri. Macalugal ita. Ing caburian na ning tata sucat magbabo qñg caburian na ning anac. Utus á é macasulat bista’t acaguisiñgan tamu at amana manibat pa qñg panaun á é mu na asanac qñg calambat, cacaba at carayu. Tinupad cu mu qñg macatuldu cung catungculan. Dapot ñgeni micacunu cu. Quetang siduan á nung nu cu magdili-dili acaquit que uari ing malati cung anac–quiquiac, susucu, sisisi, manigapung anting alipan á sinupil ning tacut, melupig, maina qñg sicanan cu, daig qñg degulan cu at upaya, malati, mañgayungcung qñg parusang dagpang é na asagca, macalunus, mamuput á catuliran tumutul, saul. Ibat qñg duyan, balang aldo iquit queng daragul mibubucadcad anti mong bucu ning metung á sampagang ating pañgacung pijung matupad. Asañgap cu ing pañgisnaua nang biñgut á lulual qñg malati nang asbuc á

diua ning taguimpan©siwalangsinukuan

alang ipan. Pamalaguanan queng dagul bacung abalu nung ing pañgacung atilipan cu qñg lupa na casapuac na qñg masala, matupad at maguing metung yang lalaquing maticdi, marañgal, biasa at apagmaragul cu. Ngeni, jalus é ne pa man ayagcas áletra ing mumunang cantang tuturu ra caya qñg pipagaralan na, pemarug que qñg uli ning uculan cung camalian na. Qñg uculan cung camalian na, aliua caya acu ing migcamali qñg parusang binie cu qñg ausan cung camalian na? Mebalisa qñg capicacunuan, licuan que ing siduan á liban cung mipnung capagmaragulan qñg migtagumpe cung upaya, baqueng panintunan ing anac cu qñg pagqueran á nung nu que pemarug disan queng macabaluctut, tatalnan no ding tud na at matudtud ya. Caring mata nang duclap á lima pamung banuang pelanga atin pang luang é melañgi. Buri cung pulisan, buri queng caulan matalic, buri queng uman at buri cung capcapan qñg catauan na itang angang caplas ning parusang menibat caring mabagsic cung gamat bacung ilulan qñg metung á basu at gauan cung panulung mapait caring angang tatang matapang caring anac dang é macalaban. Malating anac! Casapungul ya mung laman at butul á mecad meñgaliñguan na qñg tudtud na. Dapot é que inuma, é que quinaul, é cu pinulis ing lua na

lacbe ning diua©siwalangsinukuan

uling quetang alang male nang tudtud ning pamañgaliñguan meguing larauan ne ning bilin á licuan da retang ingcung na at ding ingcung da pa retang ingcung nang deta: “Parusan meng quecang anac, nung buri meng mipacayap.” Liguid-liguiran que qñg pagqueran na. Ding quending penibatan na ning mua cu at ning sucal nang lub macasalbag la at quelat qñg catumbanan na. Tinipun cong tungal-tungal at pacacalale binili siping ning gamat nang mataba. Anti la uaring sampagang dinaun cu qñg altar ning quealan nang malit ba rang pa’tad caya ing pañgadi cung caluguran que. Anac á pemarug cu, é mu man aintindian ing sasabian cung iti uling caguising mu canian ala mang misayad á mua qñg pusu mu bista’t atin ca pang láte qñg balat. E mu abut paniualan aguiang sabian cu qñg cabang babarugan

salangan ning abac at ning bengui©siwalangsinukuan

da ca acu man manasaquit cu. Ica, mebugbug ca mu laman, acu melunu cu caisipan, ica meñgaplas ca mu catauan, acu migdusa cu caladua. Balang barug á digpa queca tataglus mu naman canacu uling ica capirasu na ca mu ning laman cu. Ica, catauan ya mu; acu, pati caladua! E mu man abalu ñgeni ing quening pusu cung tata, quening pilubluban cung ibpa, guiguiaguis yang maniauad siuala ing metung á panamdam. E cu nasa ing supilan da ca. Buri cu micaluguran cata mu ba’mu cung yabe qñg quecang nasa, lalu na qñg quecang lungcut ba’ra cang saupan. E mu aintindian ñgeni yan… balu cu, dapot atin ca naman aldo. Potang ing panaun mu miras na at maguing metung ca naman tata, abalu mu canita ing angang buri cung sabian á é ra asabi ring amanu aguiang qñg paninap na mu ning macaguising.

——–
* Ining paniulat timaua queang Capampangan sinulat neng Silvestre M. Punzalan.

——–