nga na’ng apu cu 9

18/09/2012

e me sasakub ing sanduk o sensi

daque neng oliver s. carlos

nga na’ng apu cu:
Nung e mu buring sumakit ta’ bili, e me sasakub ing sanduk o sensi.

baquit dugu uari?:
Aba Jo! Aku man akutang ku ne yan kang Apu kung Basti. Iniang misan a mekipangan ku ketang bale ra kaybat na kung atampa gamat uli’ng likwan keng makasakub ing sanduk keng lele ning kalderung mauling.

Nga kung memiru, “Granny!!! What the heck is this all about…”?

“E me sasakub ing sanduk o sensi , e mayap ‘ta, “ nga’ nang mekibat ning apu kung sexbomb a maka-see-thru kamisun uli’ng mandilu yata.

Ing kapanwalan da pala reng makatua, e me dapat sasakub ing ing sanduk o kaya ing sensi keng dulang o kaya lele ning kalderu keng pagkalangan. Miyaliwa nang pamangabaldugan o kasangkanan nung bakit. Metung ne kareni ing kapanwalang dang balamu kanu gagapang ka kalupa na ning sanduk o sensing makasakub. Ini pa mong amanung gagapang e re buri reng minunang makatwa lakwas na nung iyugne ya keng kabyayan– kakaluluwan, kagipitan, pamagkasakit keng bie. O yan mu at ala neng aliwa pang kabaldugan ing amanung gagapang para karela.

O makananu pin naman ala namang aliwang larawan ning kasakitan a makatayid keng amanung gagapang nune mu retang kukusad at dinat-dinatan a taung-grasa at magpapalimus kareng arap simbahan. Sanu pa mong peka-lipit at peka-makalunus a kabilyan nune reng taung anti kareni?

Ing amanuan na pang Lola B, balamu wari kanu neng sasakub me ing sanduk o sensi, iyugse mu keng lapag ing kalam ning diyos at emu buring manatili keng pamibale-bale ing swerti. Makanyan ing panwalan da nung inia kanu nung bisa ku pa kanung makatakman keng pakbit nang masabo, e kun a kanu ulitan.

Ing sabi ku naman keng sarili ku, “What ever…”

Ay lakwan da ko pa at payamalid ya gulut ining matua.

_________

Advertisements

nga na’ng apu cu 8

06/06/2012

sable me queng pagcalangan ing imalan na

daque neng oliver carlos

nga na’ng apu cu:
Quing babo na ning calang, isable me ing metung nang pipiblasan!

baquit dugu uari?:
Aba Sister, nung caluguran me pa ing asawa mu at buri me pang mibalik keka, gawan mu kanu ini.

Mipate kayo? Ita waring matinding pamipate a ngeni pa milyare? Sadya naman nung atin kayung e pamikaintindi, e na ko man miraras king puntung mipalmura kayu at mipanaus pamung nu nanu nanung lagyu da reng kulisap, insektu, animalis at laman-labuad. Sadya naman e yu na paburen pamung akatudturan yu ing nanu mang pamitampu o problema yu. Dapot ngeni, kabud nya rugu mebating at miglayas kaybat yung mipate.

Nung ala na kang balak papagbalikan me ing asawa mu at makasadya na kang mikawani kayu, nung sasawa na ka keng katamaran nang mandilu, king gegege at makapuyat nang alakak potang matudtud ya, o kaya kareng mete nang kuku ampong mete palid a pakamalan na at ena buring gadgaran, rugo, e ya para keka ining ariiyang ini. Tipunan mu na pin man ing anggang imalan na at saka mu balabag keng lual yung bale.

Oneng nung tutung kaluguran me pa at buri meng mibalik, oini, atin lang ariya at kapaniwalan deng kekatamung makatua a iyusuk da kareng talasawang babaing mika-makanyan a problema.

Ban’ ta kanu mibalik ya ing asawa mu, kuma kang metung karing imalan a pipiblasan na na at isable me king babo na ning kalang. Kaybat mung gewa ita, barugan meng mapilang ulit ini nang imalan a sible mu. Garantisadu, mibalik ya kanu keng pibale-bale yu ing miglayas a asawa mu.

O dale, gawan mu ini at balitanan mu na kami mu nung mibalik ya pin. Nung mibalak ya, pipyan mu neman at kusutan masalese ining imalan a sible at pemukpuk mu ne. ‘Ta enaka wari batingan pasibayu nung pasulud mu kaya babau yang pipamiritwang tuyu.

O’ sigi, gud-lak!

_________


nga na’ng apu cu 7

03/06/2012

cabang cacasal da caiu

daque neng oliver carlos

nga na’ng apu cu:
Cabang cacasal da caiu, damusacan me bitis ing asaua mu!

baquit dugu uari?:
Sssshhh! E yu pakasikan. Sikretu yang malupit ini at itamu na’ing makabalu.

Agyang deng minuna tamung makatwa sisitsit dya mu ini keng babai keng disperas ning kasal na o kaya keng kayaldawan na mismu ning kasal bayu ya lumakad papunta keng altar.

Ini nang ariiya, alang makibalu nung kapilan ya megsamula at nung nukarin dane o panig ning lalawigang Kapampangan ya pepaybat. Oneng, balu yung angga man ngeni atin pang darapat keninga ariiyang ine?

Angga man ngeni iyusuk de pa at iyatul deng makatwa. Sisitsitan do pa mu rin deng apu ra, anak da, o pangunakan dang babai bayu la marap keng mangasal a pari, pastor, meyor, huwes o ninumang maki-upayang mangasal.

Balu yu nung baket?

O ing ariiya da reng apu tamu nung inia matigik dang panabilin keng babaing kakasal a damusakan ne bitis ing asawa na, ban kanita kanu keng panaun ning pamiyabe da bilang miyasawa, mikasundu la at mikaintindi keng sablang bage. Ita waring ala na pang gyera mundial at basibasang pinggan, sanduk, kutsara, pridyider o elektrik pan (electric fan) nung ditak na mung diperensya.

O’t e la pin naman mikasundu, ing simbolismu na pala nining papaybabo ne ing bitis na, ban kanita panusignan ne ning lalaki keng nanumang buri na. Ing lalto nung kanung keng oras ning kasal da mismu, akwa na ning babaing palihim at pasimpli neng adamusak ing bitis ning asawa na at apaybabo ne ing bitis na, atukup ne ing asawa na.

Kaniti pin naman, nung ditak nang diperensya ing e ra pamikaintindi manupaya ne ining lalaki. Ing matibe ra pang panwalan, e kanu kapilan man maging malupit o maging mayan a gamat kaya ing asawa na. Buri nang sabyan agyang meduluk ing nasi kabang totong-it o kaya mag-Peisbuc ya, e ne panasakitan at maging mapanupaya at malambis ya kaya ing asawa na.

Kinasal na ka? Atin na kang balak magpakasal?

O’ ini. Para keka neman ining ariyang ini.

Sulung! Damusakan me. E keng lupa ne? Sinobra na ka man! Ken mung bitis.

_________

caragdagang beluan
lori zilafro

Comusta cayu ngan, cabalen.

Ing atandanan cu ing sasabian da reng mangatua patse canu quinasal la reng miyasawa, cailangan ing babai maquiuna yang lumacad at pane yang mumuna quing lalaqui para a-ander (under) ne.

At deta naman aras naman cailangan e la cacalacsing patse linipat na la ning lalaqui quing babae para canu ali la palpipate.

Tungcul naman careng candila, cailangan ali la matatda uli’ng nung ating mitda careti iyang munang mate. Iyan ing sasabian da reng minunang macatua.

________

suglung pa
oliver carlos

Ay, dakal la pu reng ariyang den dikl kareng kakasal. Agyang metung a mabilug a libru makasulat tamu.

Atin pa nung papanik la keng eran deng miyasawa dapat agnan lang agnan a takbang. patse minuna ya ing babai oita ander de saya ne kanu ing lalaki.

Dakal pung salamat kareng makanyan a amanu at dagdag. Sisinup ta la pu reni, e keng nasa tamung bilugan la isip o impluwensyan la kaisipan deng tau. Papakit tamu mu pung itamu bilang metung a layi atin tamung makanyan a dake ning kultura at makanyan lang mimisip deng ninunu tamu agpang keng kabilyan, paralan, at antas ning kamulatan da king bie at kabaldugan ning bie.

_________

aliua ne man salabat
mg guinto

Dimdam ku ne pu yan, ‘damusakan bitis’, kareng matua anyang kasal nang bapa ku. Anyang kitangan neng apu ku nung gewa na, sabi na, ‘Ali.” “Pero minuna kung tatakbang,” nga na.

_________


nga na’ng apu cu 6

30/05/2012

miguising

daque neng oliver carlos

nga na’ng apu cu:
Miguising cang capitangan-bengui, at queng salamin, lauen me ing quecang sarili.
baquit dugu uari?:
Ating terakan? Magpabanglu ko at mangabit kung polbo? O’t kanyamanan na ning tudtud ku buri na cu rugung migising apu ku? Nanu wari ing amanuan na?

Dalaga ka? Baintau ka?

O’ ini. Pare keka ya ining ariiyang ini. Lakwas na nung migit na kang 30 o kaya malapit nyang lagpus kareng nomirung teteranan keng jueting ing kekang edad at angga man ngeni e ka pa makarakap kapalsinta mu?

Ing sasabyan da, at ing mataktak dang kapanwalan deng kekatamung minunang makatwa, nung buri me kanung akit ing lupa, o ing itsura ning kekang maging ‘switi pay’, ‘ani pay’, ‘baterkap’, ‘swit-art’, ‘beybs’, ‘tsiskeyk’, ‘dyo’, ‘darling’, ‘lab’, ‘tata ra’, ‘inda ra’ o kaya ‘oy, damonyos’, migising ka kanung kapitangan bengi. (Pibatan mu na ing mibangun ka agyang mamatukba ka pa). Eka manyinding sulung bombilya ne? Paburen mung madalumdum at ita sang maybug kang mangasungasub keng pamangapkap mung kasapegu. Marap ka keng salamin. Lawen me kanu ing kekang sarili kabang atin kang tatalanan a makasinding kandila. Karin akit me ing lupa ning kekang maging asawa.

Aroo, nanu ya kaya itsura? Masanting ya? Kalupa neng Coco Martin. Kakatawan ne at kawangis ne lupang Sam Pinto o Angel Locsin?

O nanu pang panayan yu?

Ika, wa, ikang pane bukbuk a lupa at mitmung tartar a ipan! Metua na kang alang makaburi keka. Atin ka pang pag-asa! Samalan mu! Pamikatagun mu ne ini ! Sali kang kandila ngeni at potang bengi gawan mu ini ne?

E mu ku sana sisisyan nung nanu ing akit mu…bage-bage mu naman siguru yan, dependi keng itsura.

Mandilu ka. Manamalid masalese at mangaskas kang tawas kili-kili ne? Ban e ka lunto makarine keng ayasawa mu.

Sulung !

______


nga na’ng apu cu 5

23/05/2012

baiu ia icutcut ing mete

daque neng oliver carlos

nga na’ng apu cu:
Baiu ia ilub ing mete qng pantiun, ilacbang la reng anac babo ning cabaung.
baquit dugu uari:
Ot pagcasaquitan do rugung ibuat ? Bingut. Pabanua. Aduang banua, atlu o basta anac ia pa at aguiu re pang ibuat at ilacbang quing cabaung ning mete rang camag-anac. Nung misan aguian dugung asne cataba ining anac at balamu mipaburen ia queng cusina pagcasaquitan deng bubuat at lalacbang queng cabaung. Nanu ta ini?

Matua ia pa queng pecamatuang simboriu, dapuat asne catibe ing ariiang ini. Ing tutu, angga man ngueni atatangalan ta mu ing gagauan da pa ini reng dacal a tau e mu careng Capampangan aguian pa naman careng aliuang lalauigan ning Pilipinas.

Ing capaniualan da macanini ia canu, nung ia bubuat do rening bingut, o anac a malapit nang carelasiun ning mete, lacuas na nung anac na la, apu o pangunacan at meguing catubale na la quing macabang panaun angga na queng mete ia, ban canita canu e na no pagmultuan o laguen nining mete.

Queni, lulub ia ing meguing caugalian tamung Capampangan a masiadu tamung malapit at masese pamicalugud queng pamilia. Malugud tamu, itang Capampangan, careng anac pablasang malambing la, cacandung la at maralas caquialung ta la. Ninu man quecatamu, masaquit tamu lub libutad na man ning pamagingalu o bingit ning quecatang camataian ing lacuan la rening liguran tamu. Maniuala la reng quecatamung macatua na ing mete e ne man agad mumuquiat queng “paraisu” o banua, nune magpalipo-lipo ia pa canu ing caladua na. Nung ia naman atin tamung amanuan dang pasiam at apat-a-pulung (40) aldo queng careng mamamate.

Ngueni canu, nung ilacbang do rening anac a aluguran na ning mete, e na no balic-balican at pigaganacan pa at e na lamu mitacutan dening anac. Deng aliua sasabian da mu naman na lalacbang la rening anac queng babo ning cabaung, ba’ng can’ta canu e re apaninapan ining mete.

Tutu ia o ali, ining ariia queng metung a banda miguit iang sasalamin quing dalise tamung lugud at masese pamicalugud careng capamilia. Lugud a miraras queng puntung aguiang queng casumangid bie, nung acarapat tamu, caiabe ta la at babantean deng quecatamung camag-anac.

______


nga na’ng apu cu 4

16/05/2012

Neng mamangan ca, e ca magtimpo queng luclucan

daque neng oliver carlos

nga na’ng apu cu:
Neng mamangan ca, e ca magtimpo queng luclucan
baquit dugu uari?:
Canita sasabian da reng macatua ing nu canung mamangan ca, e ra ca buring magtimpo o magtalungcu queng bangcu o quening luclucan. Baquit? Uli’ng pota manical ca? E siguru macanian. Balu ta naman sigurung queng salucuiang panaun ing pamagtalungcu queng bangcu imbes na lucluc qang masalese, matiura iang panugali (calasuaan) ia e, ne? Oneng e macanian ing capaniualan da reng minunang matua. Ing sabi ra patie canu magtalungcu ca queng bangcu patie mamangan ca, queraclan atin matiurang marauac a signus (palatanda) a datang. Nanu ia ining marauac a signus? Lumbug! Datang ing masican a uran at mialbugan ia ing bale at ing mabilug a lugal. Calupa nia naman nini itang patie mamangan ca ing metung mung bitis macatas ia at macapatung ia uaring balamu asna ca catamad, ing sicu mu queng tud cabang dadamput cang nasi o ulam. Magcasaquit ca canu queng bie, uli’ng balamu uari e ca matula at cacatamaran mung canan ing calam (grasia) ning maiupaia. Nanu’t nanu man, rugu naman Jo, dumine na ca man careng caiarap mu! Ot gauan mu ita? E mu uari balu ing manong ampong ali? Magpacaselese ca ne, acdacan da cang tinidur, e! Lumbug o ali, samasnan mung maquiarap careng tau, lalu ne queng apag-pipanganan! E ca sana macapaniuca panugali!

_______


nga na’ng apu cu 3

16/05/2012

metanggal a ipan

daque neng oliver carlos

nga na’ng apu cu:
Ibasibas me babo bubungan o isinguit careng baraquilan ining metanggal mung ipan.
baquit dugu uari?:
Patie canu metanggal ca ipan dapat ibalabag me queng babo bubungan. O caia naman isinguit me carening busbus-busbus o guilid-guilid da rening bara-baraquilan. Baquit pu uari? Casi canu nung inugse me queng dalan at icua ne ning asung (lalu na reng mamulang), mamulang ca. At nung binili me queng bubungan o carening singuit da reng baraquilan, tumubu ia canung masanting ining quecang ipan. Casi ining metanggal mung ipan, lalto babie me carening daguis a mipapadalan carening bubungan o carening baraquilan. Cunan de rening daguis ining quecang ipan at alilan de canung baiung matibe at masanting. Ini paquitulid queng catutuan a rening daguis masanting la ipan, matibe la– at ing palatanda na nini ing queng dening ipan da rening daguis e la masisira ambusqui nanu pa ing ngangatngatan da. Canita atin la pang sasabian dening anac cabang babasibas de bubungan o sisinguit de carening baraquilan ing ipan, balamu anti ia canini: ‘Daguis, daguis,  o ini ing canacung metanggal a ipan, alilan ieng masanting at matibeng calupa reng queco’ng ipan.’

_____